Het Ishikawa-diagram (ook wel bekend onder de namen ‘6M-diagram’ of ‘visgraatdiagram’) is een lean tool die ervoor zorgt dat je de oorzaken van een probleem vindt. In dit artikel kom je te weten waarvoor het gebruikt wordt en hoe je het zelf kunt inzetten in je organisatie. Zo kom je snel te weten wat de oorzaken zijn van een ongewenst effect en kan je deze wegwerken.
Wat is het Ishikawa-diagram?
Kaoru Ishikawa (1915-1989) was een Japanse hoogleraar, adviseur en belangrijke drijvende kracht achter innovatieve ontwikkelingen op het gebied van kwaliteitsmanagement. Ishikawa is vooral bekend door het ontwikkelen van het visgraatdiagram dat later ook zijn naam kreeg: het Ishikawa-diagram.
Je kan visgraatdiagrammen opstellen tijdens een vergadering of vergadering om de oorzaken van een ongewenst effect of probleem vast te stellen. Je formuleert acties om de onderliggende oorzaken van een probleem aan te pakken. Het team bepaalt ook welke personen acties moeten uitvoeren.
Hoe maak je zelf een Ishikawa-diagram?
Van zodra je een probleem of ongewenst effect in je organisatie hebt vastgesteld, kan je dit met je team onderzoeken. Dat doe je door 5 concrete stappen te zetten:
- Je formuleert het probleem of ongewenste effect zo concreet mogelijk en trekt hier een kader rond. Dit is de kop van de vis.
- Vervolgens wordt een horizontale pijl over de pagina getrokken met een pijl die naar de kop wijst. Dit is de ruggengraat van de vis.
- Nu ga je per oorzaakcategorie de mogelijke oorzaken van het onderliggende probleem opsommen. Deze noteer je wederom in aftakkingen. Indien nodig herhaal je dit proces opnieuw voor enkele grotere oorzaken.
- Vervolgens analyseer je met heel het team de oorzaken. Omcirkel wat volgens jullie de hoofdoorzaken zijn en formuleer vervolgens acties om deze aan te pakken. Vergeet ook niet om iemand aan te duiden die de acties uitvoert en of opvolgt.
Schematisch ziet dat er zo uit:
Hoe kies je de juiste oorzaakscategorieën?
Dat hangt een beetje af van je sector. Zo merk je dat overheden vaak gebruik maken van de categorieën ‘beleid’, ‘procedures’, ‘mensen’ en ‘technologie’. Bij logistieke bedrijven zie je vaak de categorieën ‘proces’, ‘besturing’, ‘organisatie’ en ‘informatie. In veel bedrijven die gebruik maken van het Ishikawa-diagram zien we deze 6 M’s terugkomen:
- Mens: wordt het probleem door iedereen erkend? Begrijpt iedereen het probleem? Verloopt de communicatie goed? Is iedereen voldoende opgeleid? Enzovoort.
- Machines: worden de juiste machines gebruikt? Zorgen deze machines voor een nieuw probleem? Zijn de machines veilig? Enzovoort.
- Metingen: wat willen we meten? Wat zijn de criteria? Hoe betrouwbaar zijn de metingen? Enzovoort.
- Materialen:welke materialen hebben we nodig? Is er voldoende voorraad? Is de kwaliteit goed? Enzovoort.
- Milieu: wat is de invloed van het probleem op de omgeving?
- Methode: hoe verloop het werkproces? Waar zitten er vertragingen? Waarom?
Kortom, welke oorzaakscategorieën je gebruikt, hangt een beetje af van je organisatie, maar ook van het probleem. Belangrijker dan je vast te pinnen op een vast format is om probleem per probleem alle mogelijke oorzaakscategorieën te benoemen.
4 redenen om het Ishikawa-diagram te gebruiken
- Met het Ishikawa-diagram maak je eenvoudig een oorzakenanalyse.
- Het visgraatdiagram identificeert veel mogelijke oorzaken voor een effect of probleem.
- Het Ishikawa-diagram kan worden gebruikt om een brainstormsessie te structureren.
- Het visgraatdiagram sorteert ideeën rechtstreeks in bruikbare categorieën.
Kortom, het Ishikawa-diagram helpt je om de onderliggende oorzaken van een probleem efficiënt te achterhalen. Vaak is er niet één boosdoener, maar zijn er verschillende oorzaken die het ongewenste effect realiseren. Samen met je team heb je met het Ishikawa-diagram een tool in handen om deze oorzaken bloot te leggen en aan te pakken.
Veel succes!
